تعریف لغوی فرهنگ کار پیچیده ایست و بدلیل گستردگی معانی و برداشت های مختلف نمی توان تعریف خاصی از فرهنگ ارائه نمود. ولی در یک جمله کلی می شود گفت فرهنگ عبارتست از کلیه ساخته ها، پرداخته ها، اندوخته ها، آداب و رسوم، مقررات، عقاید، هنرها و دانستنی هایی که از نسلی به نسل دیگر منتقل می گردد.

فرهنگ در معنای خرد و کلان نیز وجود دارد. بعنوان مثال پوشیدن لباس در بین تمامی مردم شهرنشین دنیا به یک فرهنگ کلان تبدیل شده است. در نگاه خرد ، تفاوتهای فرهنگی بین خانواده های یک شهر مشهود است.

نکته حائز اهمیت و اثرگذاردر کشورها، فرهنگ عامه آن جامعه است. فرهنگ فردی و فرهنگ اجتماعی. کلیه علوم انسانی و ارتباطی از قبیل اقتصاد، سیاست، ورزش، هنر و بسیاری از مسائل اجتماعی، ریشه در فرهنگ آن جامعه دارد.

تا کنون در خصوص ضعف فرهنگی در کشور و نحوه مقابله با تهاجم فرهنگی و بقول مقام معظم رهبری شبیخون فرهنگی، صحبتها و مقالات بسیار زیادی نوشته شده است و آسیب های فرهنگی نظام مورد بررسی قرار گرفته ولی نکته منفی آن در این است که متولیان فرهنگی کشور راهکار جدی و عملی برای مقابله با آن پیاده نکرده اند.

کشور ایران بعنوان تنهاترین کشوری که نظام آن بر پایه جمهوری اسلامی بنا شده است دچار ضعف و سستی مدیریت فرهنگی است. نبود الگوی صحیح اسلامی به معنای واقعی کلمه یکی از مشکلات اساسی و عامل دین گریزی و افسارگسیختگی فرهنگی شده است.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که یکی از نهادهای اصلی و متولیان بزرگ فرهنگی کشور است متاسفانه در راهی قرار گرفته که زاویه بسیار زیادی با اندیشه و احکام اسلامی دارد. اگر فقط با دید فرهنگی بنگریم و مسائل سیاسی را کنار بگذاریم این کشور هیچگاه وزارت فرهنگ به معنای اسلامی واقعی نداشته است. از آقای خاتمی (وزیر فرهنگ دولت هاشمی) گرفته تا آقای مهاجرانی (وزیر دولت آقای خاتمی) که از اولی به نام یکی از سران فتنه یاد می کنند و دومی به خارج از کشور پناهنده شده و در اتاق فکری مشغول به فعالیت است که اهداف متعالی نظام را نشانه گرفته است. در دولت کنونی نیز علیرغم اینکه گاهی عنوان اصولگرایی به خود می گیرد، در همان راهی حرکت می کند که دولت های قبلی در پیش گرفته بودند. وضعیت نامناسب سینما، تئاتر، افزایش بدحجابی، برگزاری مراسمات دارای تضاد دینی، بحران هویت نسل های پس از انقلاب و ... از جمله مواردی است که متاسفانه با مشکلات جدی مواجه است. اگر دولتهای قبلی محکوم به آزادی فرهنگی بیش از حد و حصر بودند، این ایراد نیز به طور اساسی به وزارت فعلی وارد است.

تغییر عادتها بسیار مشکل است و انتظاراتی که بوجود می آید را نمی توان نادیده گرفت. در گذشته به صرف داشتن موسیقی تند، به یک فیلم مجوز اکران نمی دادند، در حال حاضر با آزاد گذاشتن این مورد نمی توان جلوی خواسته های فیلمسازانی را گرفت که در فیلمهایشان احیاناً از حرکات موزون نیز بهره می برند.

مدیریت فرهنگی امری بسیار مهم و دارای پیچیدگی ها و ظرافت های فراوانیست. پیامبر اعظم(ص) می فرمایند "هیچ پیامبری به اندازه من برای تبلیغ دین، زجر نکشیده است." و همه آگاهیم که رنج و مشقاتی که رسول اکرم(ص) متحمل شدند بابت تغییر فرهنگ نامناسب آن دوران و ایجاد فرهنگ ناب اسلامی بود.

فرهنگ را باید از خود شروع کنیم. خود فرهنگی موجب اعتلای فرهنگ اجتماعی خواهد شد. که در صورت افزایش فرهنگ جامعه، موفقیت های بسیار زیادی در کلیه امور بدست خواهد آمد. یکی از روش های پیشرفت اقتصادی کشور بحث هدفمندی یارانه هاست که با صرف نظر از خوب یا ضعیف بودن نحوه اجرای آن، می بایست اصلاح الگوی مصرف در خانواده ها نهادینه شده باشد تا این طرح به موفقیت برسد. قوانین عبور و مرور از جمله مواردی است که متاسفانه در این کشور رعایت نشده و فرهنگ نامناسبی در اکثر شهرها مشاهده می گردد. اصلاح فرهنگ فردی موجب می شود تا در زمینه مسائل سیاسی به قله های بلندی دست پیدا کنیم. ایجاد فرهنگ انتقاد پذیری و قبول سخنان فرد مقابل در چارچوب نظام نیز در توسعه سیاسی بسیار موثر خواهد بود. کرسی های آزاد اندیشی که به فرموده مقام معظم رهبری بایستی اجرا شود با همین مشکل مواجه است که بارزترین نقطه منفی فرهنگی آن در مناظرات انتخاباتی سال 88  روشن شد.

برنامه ریزی صحیح و اصولی، نوشتن چشم انداز، اهداف و یافتن راهکارها وبرنامه های عملی جهت نیل به مقاصد از ضروریات مدیریت فرهنگی است. افزایش بودجه فرهنگی و اختصاص اعتبارات کلان بدون داشتن برنامه منسجم و منظم مطابق با اصول اسلامی، تاثیر چندانی در بهبود وضع فرهنگی نخواهد داشت. مسائل فرهنگی مانند پروژه های عمرانی نیستند که پیشرفت آنها با اختصاص بودجه های آنچنانی حاصل شود.

امیدواریم کلیه متولیان و مسئولان فرهنگی کشور اعم از حوزه های علمیه، وزارت ارشاد، صدا و سیما و... ضمن بررسی و نقد عملکرد خود به دنبال یک راه مشخص و هماهنگ رفته (که متاسفانه اصلاً رعایت نمی گردد) و در اصلاح فرهنگ فردی و اجتماعی جامعه و معرفی الگوی صحیح فرهنگ اسلامی و عملی نمودن آن اهتمام ورزند که دین مبین اسلام در این زمینه، دستورات و رهنمودهای بسیار زیادی دارد که پرداختن و نهادینه کردن یکایک آنها، تاثیر بسزا و شگرفی خواهد داشت.